تماس برای مشاوره رایگان 45518-021

خارج از ساعت کاری 09120213393

اینستاگرام

واتس اپ

 

حقوق شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

خانه > حقوق شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

حقوق شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

حقوق شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

یکی از شاخصه های احراز و تخصیص شرکت های تجارتی استفاده از نام به عنوان معرف اصلی شرکت تجارتی می باشد. نام شرکت به عنوان یکی از ممیزات اشخاص حقوقی و یکی از ابزارهای بسیار مهم شرکت ها برای جذب و برقراری ارتباط اشخاص در نظام حقوقی تلقی می گردد. شخصیت های حقوقی از جمله شرکت های تجارتی، همانند اشخاص حقیقی می بایستی با یک نام خاص شناخته و موجودیت پیدا نمایند. از این اشخاص حقوقی بر طبق قانون تجارت و قانون ثبت شرکت ها و سایر قوانین و مقررات مربوطه می بایستی دارای نام مخصوصی باشند تا با آن نام در مرجع ثبت شرکت هایه ثبت برسند و تمامی فعالیت های آنها در لقای آن نام انجام پذیرد.

بر طبق ماده ۸ م قانون تجارت، شخص حقوقی می تواند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شود که قانون برام افراد قائل است مگر حقوق و وظایفی که بالطبيعه فقط انسان ممکن است دارای آن باشد، مانند حقوق و وظایف ابوت – بنوت و امثال ذلک. لذا اختصاص نام برای اشخاص حقوقی جهت احقاق و شناسایی حقوق و تکالیف آن امری ضروری می باشد. شناسایی آسان و بهره مندی از سوابق و تجارب شرکت در کنار نام مناسب برای آن شخصیت حقوقی امکان پذیر می باشد.

بند نخست: شناسایی نام شرکت نام یک شرکت معرف شخصیت و هویت آن است. ذی نفعان و فعالان و طرفین قرارداد با شرکت، در نگاه اول با نام یک شرکت مواجه می گردند و سپس با فعالیت و خدمات آن آشنا می شوند. لذا اگر نام یک شرکت مصطلح، زیبا و معنادار باشد موجب نفوذ بیشتر در کسب و کار می شود.

اسم شرکت، گاه به فعالیت شرکت بستگی دارد، گاه صرفا اسم خاص است و گاه ممکن است از اسم یک یا چند نفر از شرکاء تشکیل شده باشد و الزاما اسم تجارتی آن نیست، ولی چون شرکت تحت این عنوان تجارت می کند، در برخی از انواع شرکتهای تجارتی و اسم شرکت اسم تجارتی او نیز محسوب می گردد و از این نظر، دارای ارزش اقتصادی بوده و قسمتی از دارایی شرکت را نیز تشکیل می دهد . بجز در موارد شرکت تضامنی (ماده ۱۱۷ق. ت) اگر اسم شرکت اسم یکی از شرکاء باشد پس از خروجش از شرکت، نمی تواند بدون انتخاب نام جدید، تغيير اسم شرکت را تقاضا بکند، زیرا اسم مزبور متعلق به شرکت است و جزء دارایی او محسوب می شود.

از طرفی ممکن است اسم شرکت، شاخصی از فعالیت شرکت باشد، به طور مثال خدمات برق سپهر یا نصب آسانسور البرز و یا اسامی با عناوین کلی همچون کشاورزی مرتبط است. صنعتی، پزشکی، بیمارستانی، تجاری، اقتصادی که به نحوی با موضوع فعالیت شرکت  یکی از مشکلات اساسی مربوط به تعیین نام در سال های گذشته مخصوصا قبل از انقلاب اسلامی، عدم بانک اطلاعاتی تعیین نام اشخاص حقوقی بود. به موجب بخشنامه های صادره و بر طبق دستورالعمل شماره ۲ / ۷۵۸۱-۵۱ات – ۶۳ / ۱۰ / ۲۲ سازمان ثبت اسناد و املاک مقرر گردید، به منظور پیشگیری از ثبت نام تکراری و حفظ حقوق صاحبان نام شرکت های ثبت شده و نیز در اختیار داشتن اطلاعات دقیق و مطمئن از شرکت هایی که در مرکز و شهرستانها به ثبت می رسد از کاربرد کامپیوتر در تنظیم و گردآوری این اطلاعات استفاده و علاوه بر آن که مشخصات کلیه شرکتهای ثبت شده همگی به حافظه کامپیوتر سپرده شده، تا اطلاعات مربوط به نام های شرکت ها به روز نگهداری شود.

جهت تأیید نام شرکت ها، ساختارهای اداری از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک اختصاص یافته که در آخرین تغییرات چارت سازمانی، اداره تعیین نام اشخاص حقوقی در اداره کل ثبت شرکت ها و مؤسسات غیر تجارتی به امور تعیین نام می پردازد.

یکی از فناوری های جدید بکار گرفته شده توسط سازمان ثبت اسناد و املاک در سال های اخیر، نرم افزار جستجوی نام شرکت ها می باشد به نحوی که با رویکرد ارائه خدمات نوین ثبتی، هر ذی نفع می تواند به پایگاه های اداره کل ثبت شرکت ها و مؤسسات غیر تجارتی مراجعه و با ورود کلمات و اسامی درخواستی، مشخص می گردد نام مذکور قبلا ثبت شده است یا خیر. لذا در موارد تشابه نام درخواستی با سایر نام های موجود در پایگاه اطلاعات مراتب قابل مشاهده می باشد. همچنین برخی از نام هایی که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی رد گردیده است جزء اسامی ممنوعه در سامانه الکترونیکی مذکور قابل دسترسی می باشد.

با وجود فناوریهای نوین تعیین نام، نظام جامع مربوط به چگونگی تعیین نام اشخاص حقوقی از جمله شرکتهای تجارتی در قوانین مادر و قانون ثبت شرکت ها پیش بینی نشده است و این امر موجب اختلاف رویه در نحوه اختصاص تعیین نام گردیده است.

در قانون تجارت و قانون ثبت شرکت ها و همچنین مقررات مربوطه، هیچ گونه تعریف اختصاصی در خصوص تعیین نام شرکت و چگونگی اختصاص آن و شرایط و ویژگی آن بیان نشده است، قانون گذار در زمان تصویب قانون تجارت در سال ۱۳۱۱ و لایحه اصلاحی قانون تجارت در سال ۱۳۴۷ که در حدود حداکثر بیست هزار شرکت تجارتی (در تهران) به ثبت رسیده بود، پیش بینی نمی کرد تا امروزه صدها هزار شرکت در انواع مختلف و با نام های متفاوت به ثبت برسد، لذا دغدغه تصریح قانون خاص در آن زمان برای تعیین نام وجود نداشت.

حقوق شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

بنابراین امروزه ضرورت پیش بینی تعریف جامعی برای اختصاص نام شرکت احساس می گردد و با توجه به این که حداکثر اسامی ایرانی و نام های مورد تایید فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نود هزار اسم هم نمی رسد لذا چگونگی اختصاص نام های جدید شخصیت های حقوقی نوپا، نیاز به تصریح قانون گذار دارد تا حقوق اشخاص ثالث سوابق شرکت های ثبت شده، مورد تعرض واقع نگردد.

بند دوم: شناسایی اسم تجاری اسم تجارتی:

اسم تجاری عنوانی است حاکی از شهرت تاجر که او تحت آن، عنوان خود با معرفی و مشهور می کند این عنوان ممکن است اسم خانوادگی خود تاجر باشد و ممکن است یک اسم فانتزی باشد. اسم تجارتی با اسم شرکت ممکن است متحد باشد. ثبت اسم تجارتی اختیاری است. مگر در مواردی که وزارت عدلیه آن را الزامی کند. تا این تاریخ متأسفانه نظام نامه ماده ۵۸۲ قانون مذکور تهیه و تصویب نشده است، لذا چگونگی ارتباط اسم تجاری و شمولیت واطلاق اسم تجاری با نام شرکت با ابهام مواجه می باشد.

در بند (ج) ماده (۳۰) قانون ثبت اختراع، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶، نام تجارتی تعریف شده است. با توجه به بند یاد شده، نام تجارتی یعنی اسم یا عنوانی که معرف و مشخص کننده شخص حقیقی یا حقوقی باشد.

باتوجه به ماده (۴۶) قانون یادشده، اسم یا عنوانی که ماهیت یا طریقه استفاده از آن خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد و یا موجبات فریب مراکز تجاری یا عمومی را نسبت به ماهیت مؤسسه ای فراهم کند که اسم یا عنوان معرف آن است، نمی تواند به عنوان یک نام تجارتی بکار رود.

همان طور که در ماده (۴۷) قانون مذکور آمده است، با رعایت قوانین و مقررات، ثبت اجباری نام های تجارتی، این قبیل نام ها حتی بدون ثبت، در برابر عمل خلاف قانون اشخاص ثالث حمایت می شوند.

هرگونه استفاده از نام تجارتی توسط اشخاص ثالث، به صورت نام تجارتی یا علامت یا علامت جمعی، یا هرگونه استفاده از آنها که عرفا باعث فریب عموم شود، غیرقانونی تلقی می شود.

لازم به ذکر است که تاکنون آیین نامه قانون مصوب ۱۳۸۶ در رابطه با نام تجارتی نیز تصویب نشده است و عملا در رابطه با چگونگی ثبت نام تجارتی مقرراتی وجود ندارد .

و این امر و همچنین فقدان بانک اطلاعاتی در خصوص نام های تجارتی، کارشناسان اداره ثبت علامت تجاری را در رابطه با اجرای بندهای (ه) و (و) ماده ۳۲ قانون مصوب ۱۳۸۶ مواجه با اشکال جدی کرده است.

شایان ذکر است، قانون گذار تعریف خود از نام تجاری را به نحوی انشاء کرده است که نام هر شخص حقیقی تاجر ممکن است نام تجاری محسوب می گردد (تعريف مانع نیست) لیکن بدیهی است فقط نام کسانی که به اقتضای نوع شغل خویش (مانند وکلا و اطبا) و یا به اعتبار کسب و کارشان، ارتباط تنگاتنگی بین نام و کارشان وجود دارد، نام تجاری محسوب می گردد. در واقع نام تجاری باید معرف هویت صنفی اشخاص اعم از تاجر و غير تاجر باشد. اما تعاریف و اصطلاحات قانونی با تعاریف و اصطلاحاتی که در تجارت و بازاریابی به کار می رود یکی نیست چرا که اکثر تجار و بازاریابان به کلماتی که برای تمایز کالاها یا خدمات به کار می روند «نام تجاری» می گویند نه «علامت تجاری» همچنین به تصاویری که علامت تجاری اند بیشتر آرم، لگو، مارک و ….. گفته می شود.

نام ها و اسامی تجارتی یکی از مصادیق حقوق مالکیت صنعتی است. با توجه به تعریف فوق و نقشی که اسامی تجاری باید در تمییز یک بنگاه از بنگاه دیگر داشته باشد، روشن است که نام تجاری همانند علائم تجاری باید دارای قدت تمیز دهندگی باشند و همچنین موجب گمراهی مخاطبان را فراهم نیاورد. .

در پیش نویس لوایح پیشنهادی قانون تجارت بیان شده است، نام تجارتی، اسم یا عنوانی است که نمایانگر یا مشخص کننده تاجر باشد. فعالیت تحت یک نام تجاری در صورتی مجاز است که نام تجاری ثبت شده باشد. نام تجارتی نباید طوری انتخاب شود که موجب اشتباه گردد. مثلا تاجری که دارای شریک نیست نمی تواند برای بنگاه تجاری خود اسمی انتخاب کند که موهم وجود شریک باشد. یا اسمی انتخاب کند که به نام تاجر دیگری مشتبه شود، همچنین هر اسمی که استفاده از آن بر خلاف نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد، ممنوع است. پس از ثبت نام تجارتی، برای دارنده آن حق انحصاری ایجاد می شود هیچ تاجری نمی تواند نام تجاری ثبت شده دیگران را برای فعالیت تجارتی خود انتخاب کند، خواه به صورت اسم یا علامت تجارتی باشد. همچنین استفاده از اسم یا علامت تجارتی مشابه که باعث گمراهی عموم شود، ممنوع است، هرچند که نام خانوادگی تاجر باشد. نام تجارتی تنها به همراه مایه تجارتی قابل انتقال است.

بند سوم: شناسایی علامت تجاری

بر طبق قانون مذکور، علامت تجاری در نشان قابل رویتی است که بتواند کالاها یا خدمات اشخاص حقوقی را از هم متمایز کند. ثبت یرند ، یعنی به ثبت رسانیدن علامت دفتر اداره ثبت شرکت ها با رعایت مقررات مخصوص به ثبت علائم تجارتی

در مواد ۳۰ الى ۳۲ قانون ثبت اختراع ، طرح های صنعتی و علائم تجاری در خصوص علائم تجاری بیان شده است. علامت یعنی هر نشان قابل رؤیتی که کالاها یا خدمات اشخاص حقیقی یا حقوقی را از هم متمایز سازد و علامت جمعي یعنی هر نشان قابل رؤیتی که با عنوان علامت جمعی در اظهارنامه ثبت معرفی شود و دان مبدأ و یا هرگونه خصوصیات دیگر مانند کیفیت کالا یا خدمات اشخاص حقیقی و حقوقی را که از این نشان تحت نظارت مالک علامت ثبت شده جمعی استفاده می کنند متمایز سازد.

حق استفاده انحصاری از یک علامت به کسی اختصاص دارد که آن علامت را طبق مقررات این قانون به ثبت رسانده باشد.

علامت در موارد زیر قابل ثبت نیست:

الف) نتواند کالاها یا خدمات یک مؤسسه را از کالاها و خدمات مؤسسه دیگر متمایز سازد.

ب) خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد.

ج) مراکز تجاری یا عمومی را به ویژه در مورد مبدأ جغرافیایی کالاها یا خدمات با خصوصیات آنها گمراه کند.

د) عین یا تقلید نشان نظامی، پرچم، یا سایر نشان های مملکتی با نام با نام اختصاری با حروف نخست یک نام یا نشان رسمی متعلق به کشور، سازمان های بین الدولي با سازمان هایی که تحت کنوانسیون های بین المللی تأسیس شدداند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزاء آن علامت باشد، مگر آن که توسط مقام صلاحیت دار کشور مربوط یا سازمان ذیربط اجازه استفاده از آن صادر شود.

ه) عین یا به طرز گمراه کننده ای شبیه یا ترجمه یک علامت با نام تجاری باشد که برای همان کالاها یا خدمات مشابه متعلق به مؤسسه دیگری در ایران معروف است.

و) عین یا شبیه آن قبلا برای خدمات غیرمشابه ثبت برند و معروف شده باشد مشروط بر آن که عرفا میان استفاده از علامت و مالک علامت معروف ارتباط وجود داشته و ثبت آن به منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد.

ز) عين علامتی باشد که قبلا به نام مالک دیگری ثبت شده و یا تاریخ تقاضای ثبت آن مقدم یا دارای حق تقدم برای همان کالا و خدمات و یا برای کالا و خدماتی است که به لحاظ ارتباط و شباهت موجب فریب و گمراهی شود.

بند چهارم: تفاوت اسم تجاری با علامت تجاری

تمایل اشخاص یا الزام قانونی برای انتخاب یک نام تجاری جهت تمایز شخصیت صنفی و انتخاب یک یا چند علامت تجاری برای تمایز کالاها و خدمات، روز به روز بیشتر می شود.

امروزه علائم و نام های تجاری، عنصر مرکزی بازاریابی و استراتژی عرضه کالاهایا خدمات هستند. در اصل؛ عرصه رقابت تجاری، میدان رقابت علائم و اسامی تجاری است. اما افزایش مراودات تجاری، رابطه مستقیمی با افزایش رقابت های مکارانه تجاری دارد که در دهه های اخیر با بهره گیری از فناوری های جدید به صور گوناگون گسترش یافته است.

در حال حاضر؛ شایع ترین تقلب در عرصه تجارت و بارزترین رقابت مکارانه، شبیه سازی علائم یا اسامی تجاری است که از دعاوی شایع در دادگستری نیز می باشد. از منظر حقوقی؛ اسم تجاری و علامت تجاری دو مقوله متفاوت هستند و آثار و احکام جداگانه ای دارند. لیکن در عرف تجاری خصوصا در ادبیات بازاریابی و گاه، حتی در نوشته های حقوقی، این دو مقوله یا به جای هم استفاده می شوند و یا هر دو یکی پنداشته شده و مترادف هم به کار می روند .

از طرفی دیگر می توان گفت تفاوت اسم تجاری و ثبت تجاری در این است که ثبت تجارتی مربوط است به شناسایی تاجر و وضع تجاری او؛ در صورتی که اسم تجارتي فقط مربوط به شهرت تاجر می باشد که تحت آن اسم خود را معرفی می کند؟

نام تجاری، اسم بنگاه تجارتی یا فعالیت تجارتی است، حال آن که علامت تجاری محصولات و خدمات یک شرکت را از محصولات یا خدمات رقبا متمایز می کند. همچنین میان علامت تجارتی و نام تجاری از نظر هدف نیز تفاوت اساسی وجود دارد.

هدف نام تجاری شناساندن بنگاه، مؤسسه یا فعالیت تجارتی است در حالی که هدف علامت تجاری معرفی کالاها و خدمات خاص می باشد.

البته علی رغم تفاوت فوق، ممکن است در برخی موارد، نام تجاری یک علامت تجارتی آن نیز باشد و این دو عنوان با یکدیگر جمع شوند. همچنین یک تجارتی دارای یک نام تجارتی است در حالی که ممکن است همین مؤسسه علائم تجارتی متعدد باشد و برای کالاهای مختلف خود از این علائم تجارتی اسیا کند. به طور کلی، نام تجارتی یا نام بازرگانی عبارت است از اسم یا نشانه ای که ع تجارتی را مشخص می کند. به عبارت دیگر شرکتها علاوه بر دارا بودن علائم تجاری که کالاها و خدمات آنها را از رقباء متمایز می سازد می توانند دارای نام تجاری نیز باشند نام تجارتی برای تمایز یک شرکت از دیگری بکار می رود.

بر طبق ماده ۵۷۷ قانون تجارت، صاحب تجارت خانه ای که شریک در تجارت خانه ندارد نمی تواند اسمی برای تجارت خانه خود انتخاب کند که موهم وجود شریک باشد.

همان طور که بیان شد، بر طبق سوابق موجود در مراجع ثبت شرکت ها گرچه در قانون تجارت و قانون ثبت شرکت ها شرایط انتخاب نام شرکت پیش بینی نشده است، لكن عبارات و کلماتی که ذهن مشتریان را مشوش می کند یا آنها را به امور غیر واقعی متوجه می سازد نباید به عنوان اسم تجارتی انتخاب شوند؛ مثلا انتساب به مقامات رسمی و غیره. البته اگر در انتخاب اسم تجارتی سوء نیتی به کار رفته باشد،

طبق قوانین کیفری ممکن است به عنوان کلاهبرداری یا (رقابت مکارانه) مورد تعقیب قرار گیرد.

ایجاد ساز و کارهای قانونی مبنی بر عدم تجویز استفاده از نام شرکت های قدیمی امری ضروری می باشد که جای آن در قانون تجارت خالی است. در حوزه ثبت علامت تجاری بر طبق رویه های بین المللی از جمله معاهدات تریپس و غیره استفاده از علامت و یا اسم تجاری مشابه ممنوع گردیده است.

بر طبق ماده ۵۷۸ قانون تجارت، اسم تجارتی ثبت شده را هیچ شخص دیگری در همان محل نمی تواند اسم تجارتی خود قرار دهد ولو این که اسم تجارتی ثبت شده به اسم خانوادگی او یکی باشد. با توجه به ایج